Małe dziecko rzadko potrafi powiedzieć, co je boli. Płacz, rozdrażnienie i przerywanie karmienia bywają jedynymi sygnałami. Dwie najczęstsze przyczyny takiego bólu w pierwszych latach życia to zapalenie ucha i wyrzynanie się zębów.
Oba stany mogą wyglądać podobnie: niepokój, gorsze jedzenie, stan podgorączkowy, luźniejsze stolce. Różni je jednak przebieg i to, jak szybko potrzebna jest ocena lekarska. Poniżej opisano, czym charakteryzuje się każdy z nich i na co warto zwracać uwagę.
Zapalenie ucha: co to jest
Ból ucha może wystąpić u dzieci w każdym wieku, nawet w pierwszych miesiącach życia. Dzieci są bardziej podatne na infekcje uszne niż dorośli, ponieważ trąbka słuchowa, czyli przewód łączący ucho i gardło, jest u nich szeroka, krótka i ustawiona poziomo. W ten sposób infekcje szybciej przenoszą się z gardła w kierunku ucha.
Jak dochodzi do infekcji ucha
Przeziębienie lub infekcja gardła mogą doprowadzić do obrzęku przewodów pomiędzy uchem a gardłem i do wystąpienia kataru. Prowadzi to do zaczopowania przewodów, co z kolei powoduje zastój płynu w uchu środkowym. Taki płyn jest doskonałą pożywką dla bakterii i wirusów.
Objawy i przebieg zapalenia ucha
Infekcja ucha zaczyna się zwykle po upływie 3-4 dni od wystąpienia objawów przeziębienia czy bólu gardła. Dziecko płacze lub chwyta się za ucho. Ucho jest często zaczerwienione, a jego dotykanie sprawia dziecku ból.
Bywa jednak, że gorączka, złe samopoczucie i niepokój są jedynym objawem. Ból może być silny, szybko narastający i często nasila się w pozycji leżącej lub pod wpływem ssania i połykania, dziecko wtedy przerywa karmienie. Może również występować biegunka.
Co pomaga przy bólu ucha
Postępowanie domowe polega przede wszystkim na obniżaniu gorączki i łagodzeniu bólu. Warto jednocześnie zwiększyć ilość podawanych płynów. O wyborze leku i jego dawce dla konkretnego dziecka decyduje lekarz lub farmaceuta, kierując się wiekiem i masą ciała dziecka. Jeżeli objawy nie ustępują w ciągu kilku dni, potrzebna jest ocena lekarska.
Na co należy zwracać uwagę przy chorobach uszu
Kilka zasad zmniejsza ryzyko powikłań i niepotrzebnego urazu ucha:
- nie wolno dłubać w uszach, wkładać do nich palców
- nie wolno wlewać żadnych substancji do ucha, poza lekami zleconymi przez lekarza
- trzymać dziecko we właściwej pozycji
- karmić dziecko w pozycji półsiedzącej, unikać pozycji leżącej
- jeśli dolegliwości narastają, ból nie ustępuje konieczne jest badanie lekarskie i ustalenie właściwej diagnozy
Ząbkowanie: jak długo trwa
Nigdy nie wiadomo jak długo potrwa wyrzynanie się zębów. U niektórych dzieci trwa to długo i jest bardzo bolesne, a u innych mija prawie niezauważalnie. Objawy ząbkowania często wyprzedzają pojawienie się zęba nawet o 2-3 miesiące.
Objawy towarzyszące ząbkowaniu
Ząbkowaniu najczęściej towarzyszą następujące objawy:
- ból - z reguły dzieci cierpią najbardziej przy wyrzynaniu pierwszego ząbka. Wyrzynanie się zębów trzonowych również bywa bardzo bolesne. Wtedy dzieci są niespokojne i rozdrażnione.
- ślinienie się- wiele dzieci ślini się od 4 miesiąca życia, co wiąże się z rozwojem ślinianek. Ząbkowanie też może wzmagać wydzielanie śliny, ale nie jest to objaw występujący u wszystkich dzieci.
- wysypka - przy intensywnym ślinieniu może pojawić się wysypka i suchość skóry na brodzie, wokół ust, niekiedy na całej buzi.
- gorączka - zwykle niewysoka, wynika z zapalenia dziąseł
- luźniejsze stolce
- bolące, rozpulchnione, zaczerwienione dziąsła - dziecko gryzie wszystko, najczęściej własne paluszki, palce mamy, zabawki, gryzaki. Gryzienie przynosi ulgę swędzącym, czy bolącym dziąsłom
Jak sobie radzić z dolegliwościami związanymi z ząbkowaniem
Domowe sposoby skupiają się na odciążeniu podrażnionych dziąseł:
- należy dać dziecku gryzak - gryzienie i żucie pomaga zębom przebić się przez dziąsła
- można masować dziąsła czystym palcem lub specjalną nasadką do masowania dziąseł. Zastosowanie miejscowo żelu przeciwbólowego w czasie masażu może złagodzić ból
- można podać lek przeciwbólowy
- starszym dzieciom można podać schłodzone pokarmy np. zimny jogurt lub przetarte jabłko
Kiedy zgłosić się do lekarza
Badanie lekarskie jest potrzebne, gdy ból ucha narasta lub nie ustępuje, gdy z ucha wypływa treść ropna lub krwista, gdy dziecko odmawia jedzenia i picia, gdy gorączka utrzymuje się kilka dni albo gdy dziecko jest wyraźnie osłabione, senne i trudno nawiązać z nim kontakt.
Szybciej powinni reagować opiekunowie niemowląt. U dziecka w pierwszych miesiącach życia gorączka bez jasnej przyczyny zawsze wymaga kontaktu z lekarzem. Objawów takich jak wysoka gorączka, wymioty czy silny ból nie należy tłumaczyć samym ząbkowaniem, dopóki lekarz nie wykluczy innej przyczyny.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Jak odróżnić ból ucha od bólu przy ząbkowaniu?
Pewne rozróżnienie daje dopiero obejrzenie ucha i dziąseł przez lekarza. Na zapalenie ucha częściej wskazuje ból narastający po kilku dniach przeziębienia, nasilający się w pozycji leżącej i przy ssaniu oraz przerywanie karmienia.
Czy ząbkowanie może dawać wysoką gorączkę?
Gorączka przy ząbkowaniu jest zwykle niewysoka i wynika z zapalenia dziąseł. Wysoka lub długo utrzymująca się gorączka wymaga oceny lekarskiej, ponieważ jej przyczyną bywa infekcja.
Czy wolno przemywać lub zakraplać ucho w domu?
Nie. Do ucha nie wolno wlewać żadnych substancji poza lekami zleconymi przez lekarza. Nie należy też dłubać w uchu ani wkładać do niego palców i patyczków.
Czy luźniejsze stolce zawsze oznaczają ząbkowanie?
Nie. Luźniejsze stolce mogą towarzyszyć ząbkowaniu, ale występują też przy infekcji, w tym przy zapaleniu ucha. Przy biegunce z gorączką lub z objawami odwodnienia potrzebna jest konsultacja lekarska.
