Migdałek gardłowy, nazywany potocznie trzecim migdałkiem, leży wysoko, za nosem, i nie da się go obejrzeć przez usta. Dlatego standardem jego oceny jest badanie endoskopowe jamy nosowo-gardłowej, u dzieci wykonywane cienkim, giętkim wziernikiem.
Migdałek gardłowy jest częścią układu chłonnego dziecka, czyli tej części odporności, która odpowiada za kontakt organizmu z drobnoustrojami. Intensywny okres jego rozwoju występuje między 3. a 8. rokiem życia.
Nadmierny przerost migdałka gardłowego ze wszystkimi jego następstwami jest jednym z najczęstszych problemów laryngologicznych wieku dziecięcego. Problem bywa zauważany przez rodziców jako oddychanie przez usta, chrapanie, nawracające infekcje czy gorsze słyszenie.
Dlaczego trzeciego migdałka nie da się obejrzeć zwyczajnie
Położenie migdałka gardłowego powyżej podniebienia miękkiego uniemożliwia jego bezpośrednią ocenę. Zaglądając dziecku do gardła, można zobaczyć migdałki podniebienne, ale nie migdałek gardłowy.
Podstawowym badaniem oceniającym migdałek gardłowy, uznawanym za standard, jest badanie endoskopowe jamy nosowo-gardłowej. Pozwala ono zobaczyć obraz rzeczywisty, zamiast szacować wielkość migdałka wyłącznie na podstawie objawów.
Badanie fiberoskopowe trzeciego migdałka
U dzieci badanie to wykonuje się fiberoskopem, czyli giętkim endoskopem wprowadzanym przez nos. Endoskop połączony jest z kamerą oraz zestawem komputerowym do rejestracji obrazu. Dzięki temu badanie może być nagrywane, zapisane na dysku lub wydrukowane w wersji papierowej, co ułatwia późniejsze porównanie i rozmowę z rodzicami.
Badanie wykonuje lekarz laryngolog. W razie konieczności możliwe jest znieczulenie miejscowe błony śluzowej nosa. Stosuje się je jednak sporadycznie, ponieważ samo znieczulenie może być bardziej nieprzyjemne niż badanie.
Jak przebiega samo badanie
Po wprowadzeniu końcówki fiberoskopu do nosa na ekranie monitora pojawia się obraz jamy nosowo-gardłowej, w której znajduje się trzeci migdałek. Podczas badania oceniane są zwykle:
- wielkość migdałka gardłowego
- jego budowa i to, jak bardzo zwęża drogi oddechowe
- okolica ujść trąbek słuchowych, które łączą nos z uchem środkowym
- okolica ujść zatok przynosowych
Ile to trwa i czy jest nieprzyjemne
Czas trwania badania to około 20 do 40 sekund. Krótki czas ma znaczenie praktyczne: dziecko zwykle zdąży się zaniepokoić dopiero wtedy, gdy wziernik jest już wyjmowany.
Dzieci najczęściej odbierają badanie jako uczucie ucisku lub łaskotania w nosie. Pomaga spokojne, rzeczowe uprzedzenie dziecka, że do nosa wejdzie cienka rurka z kamerą, i że zobaczy obrazek na ekranie. Warto unikać obiecywania, że nic nie poczuje.
Co daje wynik, a czego nie rozstrzyga
Badanie to jest istotnym uzupełnieniem kwalifikacji do zabiegu usunięcia migdałka gardłowego. Nie należy go jednak traktować jako badania przesądzającego o zabiegu.
Przy podejmowaniu decyzji o zabiegu operacyjnym należy uwzględnić dolegliwości występujące u dziecka, ogólny stan zdrowia oraz stan uszu i słuchu. Sam obraz endoskopowy jest tylko jednym z elementów całej oceny.
Kiedy rozważa się usunięcie migdałka gardłowego
W okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym większość dzieci ma powiększony migdałek gardłowy. Jednak nie u wszystkich jest konieczny zabieg operacyjny. Dokładne badanie specjalistyczne, w tym badanie fiberoskopowe oraz ocena audiologiczna, czyli ocena słuchu, może precyzyjnie wskazać te dzieci, u których zabieg usunięcia migdałka jest konieczny i powinien być niezwłocznie wykonany.
Badanie fiberoskopowe, właściwie przeprowadzone i ocenione, powinno być zawsze wykonane przed podjęciem decyzji odnośnie zabiegu operacyjnego. Dzięki temu krótkiemu badaniu można uniknąć zbyt pochopnych decyzji, niepotrzebnego stresu oraz ryzyka związanego z operacją i znieczuleniem u dziecka.
Kiedy warto skonsultować dziecko z laryngologiem
Do lekarza warto zgłosić się, gdy u dziecka utrzymują się objawy sugerujące utrudnione oddychanie przez nos lub problemy ze słuchem:
- stałe oddychanie przez usta, także w dzień
- chrapanie w nocy, niespokojny sen, przerwy w oddychaniu podczas snu
- mowa nosowa, przewlekły katar lub zatkany nos bez infekcji
- nawracające zapalenia uszu, wysięk w uchu środkowym
- wrażenie, że dziecko gorzej słyszy, prosi o powtarzanie, głośno ustawia dźwięk
- częste infekcje górnych dróg oddechowych, gorsza koncentracja i rozdrażnienie w ciągu dnia
O co zapytać lekarza
Rozmowa jest łatwiejsza, gdy pytania są przygotowane wcześniej. Można zapytać, jak duży jest migdałek w stosunku do dróg oddechowych, czy widoczne są zmiany w okolicy ujść trąbek słuchowych, czy potrzebna jest dodatkowa ocena słuchu, oraz co przemawia za obserwacją, a co za leczeniem zabiegowym.
Warto też zapytać, po jakim czasie sensowna jest ponowna ocena, jeśli na razie wybrano postępowanie zachowawcze.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Od jakiego wieku można wykonać takie badanie?
Badanie endoskopowe migdałka gardłowego można wykonać w każdym wieku. O tym, czy u konkretnego dziecka nie ma przeciwwskazań, decyduje lekarz otolaryngolog po wcześniejszej ocenie nosa, gardła i uszu.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Do badania endoskopowego migdałka gardłowego skierowanie nie jest wymagane. Zasady organizacyjne mogą się jednak różnić w zależności od miejsca, dlatego warto to ustalić wcześniej.
Czy badanie wymaga znieczulenia?
Zwykle nie. W razie konieczności możliwe jest znieczulenie miejscowe błony śluzowej nosa, ale stosuje się je sporadycznie, ponieważ samo znieczulenie bywa bardziej nieprzyjemne niż badanie.
Czy powiększony trzeci migdałek zawsze oznacza operację?
Nie. W okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym większość dzieci ma powiększony migdałek gardłowy, a mimo to nie u wszystkich zabieg jest konieczny. Decyzję podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę objawy, stan ogólny oraz stan uszu i słuchu.
Czy trzeba być na czczo?
Badanie jest krótkie i nie wymaga znieczulenia ogólnego, więc zwykle nie wiąże się ze specjalnym przygotowaniem. Szczegółowe zalecenia przed badaniem najlepiej potwierdzić u lekarza kierującego.
